روانشاسی رنگ و نور در معماری

روانشاسی رنگ و نور در معماری

چکیده

یکی از مولفه هاي اصلی و مهم  در طراحی فضاهاي شهري،  بحث هویت وسرزندگی در فضاهای شهری است. کم توجهی به ابعاد و عوامل هویت بخش در  فضاهای شهری حس تعلق مکانی را از آنها میگیرد و آنها را به فضاهایی تهی از هویت تبدیل میکند, که نتیجه آن عدم رضایت  اقراد از فضا و عدم مشارکت  آنها در فضاهای جمعی است . از جانب دیگر عدم سرزندگی در فضا به افزایش رفتارهاي ناهنجار کمک می نماید. دستیابی به چنین خصیصه هایی (هویت و سرزندگی) مستلزم ارتقاي کیفی و کمی فضاست .دو عامل تأثیر گذار بر این مهم نور و رنگ هستند که  می توان به بوسیله  آنها  وضعیت کیفی و کمی را ارتقا داد.

با این وجود نقش فضاهاي شهري که فرهنگ جامعه در بستر آن ارتقا می یابد در کشور ما روز به روز در حال افول است و سرزندگی وهویت شهری  نادیده گرفته می شود.در شهرهاي معاصر توجه صرف به جنبه ي کمی طراحی فضا و نگاه تک بعدي به آن ، سبب کاهش کیفیت بیشتر فضاهاي عمومی شده است ، به طوري که برخی از فضاهاي عمومی از نبود سرزندگی و پویایی لازم رنج می برند و فقط مورد استفاده ي افراد خاص قرارمی گیرند.این موضوع در بسیاري از موارد سبب می شود تا امنیت محیط دچار مخاطره شود. این مقاله با هدف پاسخگویی به اینکه چگونه می توان از طریق نورپردازي و روشنایی مناسب و کاربرد صحیح رنگها در محیط شهری به خوانایی سرزندگی فضاهای شهري دست یافت به روش مطالعه کتابخانه ای انجام شده است

1- مقدمه

روح انسان امروز به دلیل غرق شدن در  فضای شهر نشیتی و دنیای مدرن و صنعتی کنونی دچار شکنندگی عمیق ناشی از اغتشاشات و عدم هماهنگی در فضاهای شهری شده است ، نا هماهنگی که در نهایت موجت اثرات جبران ناپذیر بر انسان و دلزدگی او از حضور در فضاهای جمعی می شود.

عدم ادراک صحیح طراحان از نیازها و خواسته های اجتماعی شهروندان برای حضور در عرصه ها و محیط های جمعی شهر، موجب گشته تا این کانون های زنده به فضایی مرده و بی روح بدل گردند. این مهم نه تنها تعادل مطلوب میان شهر و عرصه های جمعی را برهم زده، بلکه فشارها و سردرگمی های روانی را برای شهروندان به ارمغان آورده است. جامعه شناس شهري رابرت پارك ، شهر را اینگونه توصیف می کند که شهر موفق ترین تلاش انسان براي شکل دادن جهانی که در آن زندگی می کند ،مطابق میل خود است . شهرها بخشی از عناصر تمدنی بشر و نماد عینی آن به شمار می روند. فضایی که در دل شهرها خلق می شودنشان دهنده هویت و شخصیت شهر است . بنابراین طراحی شهري موفق است که ارزش های انسانی را برآورده کند ( لینچ  1384 :91)

نور همواره به عنوان عنصری در جهت رفع نیاز های روحی وجسمی انسان مطرح بوده است و یکی از مهم ترین عوامل کیفی و نمادین بوده و از نظر کارکرد عملی از جایگاه ویژه ای در معماری و شهرسازی برخوردار است و از دیدگاه اعتقادی هم در تمامی ادیان دارای جایگاه و ارزش والایی دارد ) ملاصالحی، 1387 ، ص 8).بخش عمده اي از درك هویت شهر وابسته به نورپردازي فضاهاي شهري است که از طریق آن می توان به خوانایی شهر کمک کرد ، در شهر نماد پردازي کرد ، به ایمنی فضاهاي شهري افزود ، به شهر رنگ تعلق داد و در نهایت شهري جذاب و قابل سکونت را براي شهروندان ایجاد کرد. همچنین با کاربرد درست رنگ ها در فضاهاي شهري چهره ي شهر براي ما آرامش روحی و بصري را بدنبال خواهد داشت و درك ما از فضاها بیشتر خواهد شد. اما زمانی که بدون توجه به معانی نهفته در رنگ ها از آن ها استفاده شود، محیط به مکانی ناراحت کننده و ناخوشایند براي فرد بدل می گردد.رنگ که خود عنصري هویتی و عاملی براي تقویت خوانایی است، امروزه چنان در تمام شهرها و محله ها به صورت تصادفی و سلیقه اي به کار گرفته می شود که بخش هاي تازه ساخت شهري کویري و یا شهري در حاشیه ي دریاي مازندران، تفاوت چندانی با شهر تهران ندارد. این اغتشاش و بی نظمی و بی هویتی در همه جا یکسان است و تنها از همین جنبه می توان میان شهرهایمان تجانس و تشابه یافت! این در حالی ست که در هر شهر، بسته به اقلیم، مصالح بومی، فناوري و منابع تأمین مصالح و سلیقه ها و فرهنگ افراد، رنگ نماها، در و پنجره ها، مبلمان شهري، کف سازي، سقف و بام بناها و اصولاً تمامی عناصر شهري به رنگ هاي خاصی محدود می شود که به نوعی شناسنامه ي رنگی آن شهر به شمار می آید.

2- اهداف مقاله

1_ ایجاد خوانایی و حس تعلق در شهر با ایتفاده ار تنالیته های رنگی و نور پردازی
2_تبیین جایگاه نقش رنگ در کیفیت بخشی بصری
3_دستیابی به الگوهای مناسب نورپردازی در کیفیت بخشی به محیط

3- تعاریف و مبانی نظري

1-3- سرزندگی

چارلز لاندري مفهوم سرزندگی را به این گونه بررسی نموده : او سرزندگی و زیست پذیري را مجزا تعریف کرده و با چهار رویکرد عمده و به شکل موضوعی به مسئله پرداخته است . که شامل سرزندگیا قتصادي ، سرزندگی اجتماعی ، سرزندگی و زیست پذیري فرهنگی و سرزندگی و زیست پذیري محیطی می باشد.

2-3- فضاي شهري سر زنده

لینچ معتقد است زمانی شهر مطلوب است که سرزنده ، معنی دار ، متناسب ، قابل دسترس و به خوبی نظارت شده باشد لازمه ي سرزندگی فضاهاي شهري حضور مردم در شهر است . سرزندگی به مفهوم این است که شکل شهر از عملکردهاي حیاتی، نیازهاي بیولوژیکی و توانایی هاي انسان حمایت کرده و بقاي همه ي موجودات زنده را تضمین کند. او سرزندگی و زیست پذیري را به گونه اي مجزا تعریف کرده است او 9 معیارموثر را براي شناسایی یک شهر سرزنده و زیست پذیر بر میشمارد : تراکم مفید افراد ، تنوع ، دسترسی ، ایمنی و امنیت ، هویت و تمایز ، خلاقیت ، ارتباط و تشریک مساعی ، ظرفیت سازمانی و رقابت (پوتر1379 : 125)

3-3- تعاملات اجتماعی

فضاي شهري سرزنده عبارت است از یک فضاي شهري که در آن حضور تعداد قابل توجهی از افراد و تنوع آن ها به لحاظ سن و جنس در گستره زمانی وسیعی از روز که فعالیت هایشان عمدتا به شکل انتخابی یا اجتماعی بروز می یابد به چشم می خورد. سرزندگی و پویایی فضاي شهري و در مقابل ، ملال انگیزي آن بازتاب شمار و به خصوص نوع فعالیتها و رویدادهایی است ، که در فضا صورت می پذیرد. سرزندگی محیط شهري کیفیتی است که نشان از پویایی و جنب و جوش حیات هر روزه شهروندان در ارتباط با بستر سکونتشان است و این ارتباط دائمی در قالب انباشت تجربیات شهري جزئی از فرآیند تشکیل مکان و ایجاد حس تعلق به  محیط هاي شهري است (sime,1995,125)

4-3- حس تعلق به مکان

در گذشته انسان ها در هر جا که زندگی می کردند ، احساس ریشه دار بودن و وابسته بودن به مکان در آنان وجود داشت اما امروزه این حس بسیار کم رنگ شده ، احساس ریشه دار بودن در مکان از میان رفته و همین امر اهمیت پرداختن به هویت بصري و سرزندگی را به عنوان فاکتورهاي موثر در ایجاد حس تعلق به مکان بیشتر می کند . مکان هاي شهري باید از هویت بصري قوي برخوردار باشند . سرزندگی مکان از موضوعاتی است که در ایفاي حس مکان بسیار موثراست فرد با این حس از محیط، به آن احساس تعلق پیدا می کند(صالحی,1387 :43)

4- تأثیر نور و رنگ در خوانایی فضاهای شهری

1-4- تاثیر نورپردازی در خوانایی

خوانایی تاثیر انکار ناپذیري در طراحی سازمان دهی فضاي کالبدي دارد و یکی از زیر معیارهاي مهم سرزندگی است ، بنابراین تعمق دراهمیت و ارتقاي سطح آن یک هدف مهم تلقی می شود . نکته ي قابل توجه در سازمان دهی محیط خوانا این است که بتوان یک مفهوم روشن و دقیق از ویژگی هاي مربوطه را در تصویر ذهنی مخاطب شکل داد( زهتابیان و جعفری, 1385 :165)

کوین لینچ با مطالعات خود در دهه ي 60 ، جنبه هاي کالبدي یاد شده را در پنج عنصر کلیدي ، پیشنهاد و گروه بندي نمود : اول راه ها ، یعنی مهم ترین عنصر کالبدي بین عناصر پنج گانه که مکانهاي مختلف را در برمی گیرند و از جمله فضاهاي باز شهري محسوب می شوند . در تقویت خوانایی توجه به مقدار نور ، زیبایی ، فواصل چراغ ها نسبت به یکدیگر و نسبت به عرض خیابان از اهمیت بسیاري برخوردارند به وسیله نورپردازي و روشنایی می توان مسیرهاي عبور و مرور را طراحی و تعیین نمود . نیمکت ها ،فضاهاي مکث و حرکت ، تابلوهاي راهنمایی

و سایر عناصر که در حاشیه این راهها قرار گرفته اند نیز ، از این نورها متاثر می گردند . نور مورد استفاده براي روشن کردن این قسمت بر باغچه ها نیز اثر مستقیم دارد. نورپردازي گیاهان در اطراف خیابانها و پیاده روها ، علاوه بر روشنایی گیاهان ، نور کافی براي ایمنی پیاده روها ایجاد کرده و همچنین از صدمه زدن به گیاهان کاشته شده در حاشیه جلوگیري می نماید ( الهی 1374:154) در حقیقت فعالیت ها در اینگونه خیابانها و راهها که به نورپردازي آنها توجه می شود ، بعد از تاریکی کاهش نمی یابد و سرزندگی محیط با وجود نورپردازي هاي عالی همچنان باقی می ماند (بهزاد فر و رزاقی اصل 1388: 78 )  دوم گره ها ، مکان هاي متمرکز و کانونی ، نظیر تقاطع ها مفهوم گره را شکل می دهند توجه به :

نورپردازي این مکانها علاوه بر زیبایی شهر در خوانایی شهر بسیار موثر است . سوم نشانه ها ، به عنوان نقاط ونکات ارجاع دادنی ، ایجاد منظره دید به وسیله نورپردازي روي بناها و پیکره هاي زینتی به عنوان نشانه هايشهري بر اهمیت بصري آنها می افزاید و جلوه آنان را بیشتر می کند . معمولا بهترین راه براي نورپردازي اشیا استفاده از نورهاي مختلف به صورت توامان است .یک منبع نور به وسیله تضاد بین سطح جسم و سایه آن باعث برجسته شدن شکل و فرم شی ، و منبع نوري دیگر با روشن کردن سطح شی باعث وضوح جزییات شی می شود(Charles,1997:54) استفاده نامناسب از ابزارهاي نورپردازي در روشن نمودن منومانها و پیکره ها نه تنها موجب تاثیرات منفی بصري شده و از اهمیت موضوع می کاهد ، بلکه فضا را به صورت بی روح و بدون هیچگونه کنش بصري جلوه گر می سازد.

چهارم لبه ها که در ایجاد خوانایی و سرزندگی یک مکان نقش موثري را ایفا می نمایند, بوسیله نورپردازي شب هنگام بر لبه هاي یک شهر همچون چشمه ها ، رودخانه ها ، آبشارها و ... در یک شهر میتوان به گونه اي عمل نمود که تشخیص آنها و تشویق مردم به حضور در این فضاها در شب هنگام نیز در شهرمیسر گردد در عین حال به منظور تامین امنیت این فضاها در شب به میزان مشخصی از روشنایی نیز نیاز است و در پایان حوزه ها که بخش ها یا قطعات متوسط تا بزرگی از پروژه هستند که با داشتن شخصیت قابل شناسایی خاص ، از یکدیگر تمییز داده می شوند(ادیبی ,1385:182) از نظر کوین لینچ منظور از خوانایی یک شهر آن است که بتوان اجزا شهري را به آسانی شناخت و آنها را در ذهن درقالبی به هم پیوسته به یکدیگرارتباط داد .شهر که واجد سیمایی خوانا باشد ، تصویري از سمبل هاي شناختی به هم وابسته اي در ذهن انسان نقش می بندد و تمام اجزا آن شامل محله ها ، بناهاي جالب و پر اهمیت و خیابان ها و کوچه ها را می توان ازیکدیگر باز شناخت و یا تمام آنها را در مجموعه اي پیوسته به تصویر در آورد .شناختن و مشخص داشتن یک محیط از خصوصیات حیاتی تمام موجودات زنده است و عوامل بسیاري چون نور به این شناسایی کمک می کند( لینچ ,94:1383) بدین ترتیب نورپردازي و روشنایی یک شهر در شب می تواند به گونه اي در شناسایی هر چه بیشتر شهر کمک نموده و به خوانایی شهر بیانجامد.
آنچه مسلم است، سيماي شهري چه در روشنايي روز و چهدر تار كيي شب می بایست داراي شكل و محتوي باش.  نور درطراحي شهري داراي كیفيات و ويژگي هاي متفاوت از قبيل ابزار اطلا ع رساني، شناساندن در مناطق و محلات و افزايش بار هويتيمراكز، نمايان كردن نشان هها، ميراث فرهنگي و طبيعي و فضاهايشهري همچون پياده راه ها و ميادين ميباشد. به واقع، نورپردازی موجب احیای زندگی شبانه در شهر می شود.(احمدی, انصاری,یوسف زاده , اهمیت نقش نورپردازی در ارتقای ادراک امنیت اجتماعی,1390)

2-4- تاثیر رنگ در خوانایی

ابتدا به بررسی تأثیر رنگ بر انسانها می پردازیم :

رنگ ها میتوانند با سردي و گرمی,تظاهر یا فروتنی خود,ایجاد تنش و یا آرامش کرده در فضا وزن ایجاد کنند.تاثیر گذاري رنگ ها بر روحیه ي ما بخش مهمی از رابطه ما با محیط اطرافمان را تشکیل میدهند.برخی رنگ ها واکنش خاصی را درروح و روان ما ایجاد می کنند,مثلا رنگ هاي شاد مانند قرمز و نارنجی در محیط,امید,سرزندگی و نشاط را در انسان افزایش میدهند و رنگ هاي رو به تیره و خاکستري ,خستگی و نا امیدي را زیاد می کنند و خستگی مدام انگیزه را کاهش میدهد و به مرور زمان این تنش ها و خستگی ها منجر به افسردگی و یا پرخاشگري می شود.(بهادری , دلایل اهمیت رنگ در فضای شهر)

تصویر 1 : گوانجوتو در مکزیک

تصویر 2 :خانه ی شادی در آلمان

برخی از خصوصیات روانشناختی رنگها:

رنگ آبی : قداست، شیرینی، امیدوارکنندگی و طراوت از خصوصیات بارز این رنگ به شمار می رود.آبی به علت خاصیت تسکین دهندگی فشار خون را پایین می آور.نبض و تنفس را کم می کند و آرامش درونی به افراد اعطا می نماید.

رنگ قرمز: این رنگ مثبت و هیجان آور می باشد و داراي کشش و قدرت زیادي است. فشار خون و تنفس را افزایش میدهد.اشتهاآور است ولی خیلی زود انسان را خسته می کند.

رنگ زرد: این رنگ محرك ذهنی است. هرچند رنگ بسیار خوبی است ولی در ایران به آن بسیار کم بها داده شده است.رنگ زرد آرام بخش حالات عصبی و متعادل کننده اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک است.  رنگ زردي که مقدار کمیآبی داشته باشد آن قسمت از مغز را که حالت جهش فکري دارد تحریک می نماید.

نارنجی: اثر دوگانه دارد هم آرام بخش و هم تهییج کننده و اشتها آور است.

بنفش: نشانه کناره گیري، بی طرفی، حزن و اندوه است. خواب آور بوده و با توجه به اشعه الکترو شیمی بسیار قوي خود، برقلب، ریه و رگ هاي خونی اثر می گذارد و همچنین مقاومت بافت ها را بالا می برد.

رنگ سبز: از ترکیب رنگ هاي زرد و آبی به وجود می آید. می تواند ولرم، سرد و یا گرم باشد. رنگ سبز برجسته و غالب است جوانی و رشد و نمو است و براي درمان عصبی و اختلالات روانی توصیه گردیده است.(همان)

تاثیر رنگ بر خوانایی و ادراك فضاي شهر

ادراك رنگی در مجموع به سه عامل بستگی دارد:

1- شرایط و محیطی که رنگ در آن دیده می شود
2 - خصوصیات سطح جسم منعکس کننده، مانند بافت و توانایی آن براي جذب یا انعکاس نور
3 - توانایی فرد براي ادراك رنگ ها. همگان از تأثیر رنگ بر حس وزن (سبکی و سنگینی)، دما (گرمی و سردي)، فاصله (دوري و نزدیکی) و ابعاد (بزرگی و کوچکی) آگاه اند .

حتی مقیاس زمان نیز در فضاهاي داراي رنگ هاي مختلف، متفاوت است. براي مثال، شنوندگان سخنرانی در یک سالن آبی رنگ، آن را طولانی و کسل کننده می یابند؛ در حالی که همان سخنرانی در یک سالن سرخ رنگ، هیجان انگیز وکوتاه تر ارزیابی می گردد ,مجموع این عوامل باعث می شود تا صرف نظر از دیگر عوامل محیطی و خصوصیات فضایی، دو فضاي یکسان با ترکیبات رنگی مختلف، تأثیرات کاملاً متفاوتی را بر ادراك انسان بگذارند. رنگ قرمز شدیدا بر دستگاه عصبی تأثیر می گذارد و موجب افزایش فشار خون اهنگ تنفس و ضربان قلب میشود و این در حالی است که رنگ آبی کاملا برعکس است.رنگ یکی از مهمترین عناصري است که میتواند به سادگی و با هزینه اي کمتر از ساخت و ساز براي تعریف فضاها در ایجاد خوانایی,حس وحدت و حس مکان موثر باشد همچنین شناسایی هویتهاي رنگی میتواند در خوانا کردن فضا به طراحان شهري کمک کند.در بسیاري از شهرها در بعضی کشورها به کار گیري مناسب رنگ به عنوان مظهري از پیوند بین انسان و محیط ساده ترین و موثر ترین عامل در جهت سرزندگی و خوانایی شهر مورد استفاده قرار گرفته است واین در حالی است که در شهرهاي ما از عامل رنگ جهت ایجاد حس زندگی و هویت کمتر استفاده شده و شهرها داراي چهره اي خاکستري و داراي اغتشاشات رنگی زیادي میباشند.(همان)

تأثیر رنگ در حفظ هویت شهری

تاثیر رنگ باهمیت و ضرورت استفاده صحیح رنگ در شهر, تصمیم گیري صحیح در مورد آن در طراحی شهري و اجرا و حفظ هویت رنگی شهر احتیاج به روند صحیح مدیریتی دارد. به طور کلی براي تهیه سیماي رنگی شهر باید موارد زیر را مد نظر قرارداد:

1- نقشه رنگی منطقه یا شهر تهیه شود؛
2- طرح جامع رنگ براي یک شهر باید جامع و قابل اجرا باشد و از قوانین ترکیب رنگ به درستی بهره مند باشد؛
3- در انتخاب رنگها باید به هویت شهر و سلائق و فرهنگ جامعه توجه شود؛

طرح جامع رنگ نه تنها تکلیف مناطق و فضاهاي شهري را از لحاظ هماهنگی مشخص می نماید بلکه در انتخاب رنگ تجهیزات و عناصر ثابت و متحرك در فضاهاي شهري نیز بین سازمانها و نهادهاي مختلف شهر هماهنگی ایجاد می کند.حفظ و تقویت خوانایی و هویت در شهر و در تک تک فضاهاي آن همواره از مهم ترین اهدافی است که مستقل از نوع فضا یا محل شهر یا فضا، می باید مورد نظر طراح و مدیر شهري قرار گیرد. ابزارهاي زیادي براي رسیدن به این هدف وجود دارند که توجه به هر یک از آن ها می تواند ما را به نتیجه ي مورد نظر برساند. رنگ ها به عنوان یکی از عناصر تاطیف کننده محیط میتوان تاثیرات بسیاري در هویت بخشی و خوانایی محیط به وجود آورند.رنگ ها زمینه ي متنوعی از تضادهارا در ساعات مختلف روز پدید می آورند و درهر ساعت سایه روشن ها دیدي به وجود می آورند و فضا رامتنوع و سرزنده می کنند.در واقع همه جاي شهر را نمی توان به شکل یکسان رنگ آمیزي کرد بلکه شرایط فرهنگی و بافتی هر منطقه در تعیین نوع و جنس رنگ تعیین کننده است.رنگ ها واجد کیفیت هایی هستند که باید به گونه اي بسیار سنجیده وبا توجه به دیگرکیفیات فضایی و ویژگی هاي محلی از آن استفاده نمود.شناخت دقیق از شرایط اقلیمی,ویژگی هاي بومی مکان و هویت محلی دراین زمینه بسیار کارگشاست. رنگ در فضاهاي شهري زمانی کاربرد مثبتی دارد که بین سه عنصر انسان و طبیعت و کالبد شهري تعادلی ایجاد شود و فاقد ناهمگونی هاي شدید فضایی اجتماعی در میان محله هاي مختلف باشد و چشم انداز آن آزاردهنده نباشد. حتی اکنون که شهرهاي ما به شدت دچار اغتشاش و بی هویتی رنگی شده اند، با نام بردن شهرهاي خاص، طیف هاي رنگی مشخص در ذهن همه ي ما زنده می شود. این همان توقع و انتظاري است که ما از هویت و نقش آن شهر داریم و طراح می باید در جهت تقویت آن تلاش کند.

حال که رنگها نقش هویت بخشی را در محیط شهر ایفا میکنند و با زبان بی زبانی با شهروندان سخن میگویند بنظر میرسد نقش و تأثیرگذاری رنگها در فضای شهری آنچنان که باید جدی  گرفته نمیشود , و به کار گیری متاسب از رنگها به عنوان مظهری از پیوند بین انسان و محیط در شهر سازی شهرها کمتر مشاهده می شود.(شریفی , اهمیت رنگ در خوانایی فضای شهری,1390) ,بیشترین رنگی که در شهرها خودنمایی میکند رنگ خاکستری است که غالبآ افراد را دچار افسردگی میکند.اما رنگها نقش نمادین نیز دارند ,به طور مثال رنگ آبی و فیروزه ای بناهای مذهبی را به یاد می آورند یا رنگهای تند و شاد خاطرات دوران کودکی را زنده میکند.هویت بسیاری از شهرهای دنیا با رنگهایی که در سیمای آن استفاده شده مطرح میشود,رنگها باعث عمق بخشیدن به فضاهای شهری میشوند و بناها را خوانا و قابل فهم میکنند.

نتیجه گیری و جمع بندی :

توجه به حضور انسان ها و تعامل اجتماعی آن ها و حتی تلاش برای جایگزینی فضاهایی با تعریف انسانی تر به جای مناظری در خدمتاتومبیل، امروزه دغدغه اصلی طراحان است. ولی در این میان با گذشت سا ل ها از تغییر نگرش به فضاهای شهری که بستری برای شکل گیری مشارکت در جامعه مدنی است، متأسفانه امروزه شاهد کم توجهی روز افزون به فضاهای جمعی و حتی کم لطفی در حفظ فضاهای آشنا و با ارزش شهرهای خود هستیم. بدیهی است در تأمین آسودگی و امنیت کاربران که بستر شکل گیری احساس، عاطفه وبروز خلاقیت در ا نسان میباشد،ا ز یک سو جهت گیری اقلیمی و از دیگر سو، سازگاري و راحتی محیط با وجود عناوینی چون خوانایی ، حس امنیت ، تعاملات اجتماعی و حضور مردم و حس تعلق به مکان که همگی از پارادیم هاي اصلی شهر سرزنده می باشند و همچنین سازگاری محیط مصنوع با وجود عناوینی چون فضای سبز چند منظوره، مبلمان های مناسب شهری,رنگ و نورپردازی مؤثر می باشد.یکی از دغدغه های طراحان، تأمین آسایش وامنیت روانی واجتماعی جسمی و روحی کاربران می باشد , با مطالعات انجام شده ، این نتیجه گرفته می شودکه براي فراهم بودن زمینه جذب افراد به فضا و سپس نگه داشتن آن ها در فضا باید عناصر و عوامل جذب کننده موجود باشد و هم چنین مردم براي ماندن در فضا دچار مشکل نبوده و درکمال رضایت به سر برند ,چراکه عدم توجه به آسایش بدنی انسان در برابر شرایط اقلیمی متفاوت،و همچنین امنیت روانی، جسمی و اجتماعی او، عرصه های عمومی را کم کم خالی از سکنه می کند. این مهم امکان پذیر نمی باشد مگر با احیای عرصه های عمومی در تمامی ساعات و ساحات شبانه روز. (احمدی, انصاری,یوسف زاده , اهمیت نقش نورپردازی در ارتقای ادراک امنیت اجتماعی,1390). همانطور که گفته شد در کنار نورپردازی استفاده از رنگها نیز می تواند به خوانایی فضای شهری کمک کند,شهرهای امروز ما نیازمند نگرشی در مورد مسأله رنگ هستند زیرا در فضاهای شهری با نوعی اغتشاش رنگی مواجهیم ,ذنکهایی که نه مکمل یکدیگرند نه از قانون خاصی پیروی میکنند( حاتمیان, فقر رنگ در طراحی شهرها ,1390 :4)

نگارندگان بر این باور اند که باید با طرح ریزی و برنامه ریزی منظم در شهرها در زمینه رنگ پیکره ی شهرها با پرهیز از تکثر بی مورد و بی هویت و همچنین نور پردازی شبانه عرصه های عمومی شهری موجبات تعاملات هرچه بیشتر آدمیان در فضاهای شهری را در بستری امن را فراهم می آورد.

منابع:

1-صالحی ، اسماعیل ، 1387 ، ویژگی هاي محیطی فضاهاي شهري امن ، تهران ، انتشارات مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازي و معماري
2-پرتر ، تام ، ترجمه ي فرهاد گشایش ، 1379 ، تهران ، انتشارات ماریک
3-بهزاد فر ، مصطفی و رزاقی اصل ، سینا ، 1388 ، خیابان اصلی الزامات و توقعات طراحی شهري ، فصلنامه آبادي ، شماره63
4_الهی ، حسین ، 1374 ، روشنایی خارجی و لامپ ها ، تهران ، نگاه نشر
5- زهتابیان ، شادي ، جعفري ، مسعود ، 1385 ، شهر فضاي توسعه و خلق ، اولین همایش بین المللی شهر برتر،طرح برتر ، همدان
6_حاتمیان ، طیبه،(آذر 1390) ،فقر رنگ در طراحی شهرها،کنفرانس ملی توسعه پایدار وعمران شهری
7_- لینچ ، کوین 1385، سیمای شهر ی( مترجم : منوچهر مزینی)،انتشارات : دانشگاه تهران ، چاپ هفتم
8_ احمدی, انصاری,یوسف زاده ,(بهار 1391) ، اهمیت نقش نورپردازی در ارتقای ادراک امنیت اجتماعی،نهاد گلستان

نام و نام خانوادگی
ایمیل
نظر
500 کاراکتر